Böhler M390: pochodzenie i obróbka stali w nożach XinZuo Li X04
Austriacka stal, produkcja materiału warstwowego w Chinach i obróbka cieplna w zakładach Böhler. Tak wygląda droga stali M390, która stanowi rdzeń kling noży kuchennych XinZuo Li X04. Jej pochodzenie to jednak dopiero początek. Na właściwości gotowej klingi wpływają również konstrukcja warstwowa, hartowanie i końcowe szlifowanie.
Czym jest stal Böhler M390 MICROCLEAN?
M390 MICROCLEAN to odporna na korozję, martenzytyczna stal chromowa wytwarzana metodą metalurgii proszków. Böhler podaje, że charakteryzuje się ona bardzo wysoką odpornością na zużycie oraz dobrą odpornością na korozję. W przypadku noża kuchennego szczególnie ważna jest odporność krawędzi tnącej na stopniowe ścieranie podczas krojenia.
W metalurgii proszków roztopioną stal rozpyla się na drobne cząstki. Powstały proszek jest następnie zagęszczany pod wysokim ciśnieniem i w wysokiej temperaturze, tworząc zwarty materiał, który poddaje się dalszej obróbce. Metoda ta pozwala uzyskać jednorodną strukturę również w przypadku stali o wysokiej zawartości pierwiastków stopowych, czyli dodatków modyfikujących jej właściwości.
Stal Böhler M390 zawiera średnio około 1,9% węgla, 20% chromu, 4% wanadu i 1% molibdenu. Są to przybliżone wartości podawane przez producenta, a nie pełny skład chemiczny stali. Odporność na zużycie zwiększają twarde węgliki – cząstki złożone z węgla i innych pierwiastków. Pomagają one ograniczyć ścieranie krawędzi tnącej.
Długotrwałe zachowanie ostrości nie jest tym samym co początkowa ostrość noża. Odporność na zużycie pomaga dłużej utrzymać krawędź tnącą w dobrym stanie, natomiast łatwość krojenia zależy również od grubości klingi, jej geometrii i sposobu naostrzenia.
1. Z Austrii bezpośrednio od Böhler
Stal M390 stosowana w serii Li X04 jest produkowana w Austrii, a następnie sprowadzana do Chin. Kupujemy ją bezpośrednio za pośrednictwem chińskiej spółki zależnej Böhler, a nie od niezależnego pośrednika.
Dokumentacja materiałowa wskazuje jako producenta firmę voestalpine Böhler Edelstahl GmbH & Co KG z austriackiego Kapfenbergu. Zawiera oznaczenie M390 MICROCLEAN, numer wytopu, analizę chemiczną oraz twardość dostarczonego materiału.
Austriackie pochodzenie dotyczy zatem stali M390. Materiał warstwowy, klingi i gotowe noże powstają na kolejnych etapach produkcji w Chinach.
2. Dostawa w stanie zmiękczonym przez wyżarzanie
Stal trafia do produkcji w stanie zmiękczonym przez wyżarzanie, bez hartowania, dzięki czemu można ją dalej obrabiać. Ostateczną twardość uzyskuje dopiero podczas późniejszej obróbki cieplnej.
Böhler podaje dla tego stanu dostawy maksymalną twardość 280 HB. Skrót HB oznacza skalę Brinella, która określa twardość materiału na podstawie oporu, jaki stawia on wciskanej kulce. Jest to wartość dotycząca stali w stanie dostawy, a nie gotowej, zahartowanej klingi noża.
3. Produkcja 145-warstwowego materiału damasceńskiego
Dostarczona stal M390 trafia do partnerskiej huty w Chinach, gdzie łączy się ją z innymi gatunkami stali. W ten sposób powstaje materiał warstwowy przeznaczony do produkcji kling noży Li X04.
M390 tworzy rdzeń klingi, a z obu stron osłaniają go po 72 warstwy innej stali. Cała konstrukcja składa się z 145 warstw. Nie oznacza to zatem, że wszystkie 145 warstw wykonano ze stali M390.
Stal wytwarzana metodą metalurgii proszków i stal damasceńska to dwa różne zagadnienia. Metalurgia proszków opisuje sposób produkcji stali M390, natomiast stal damasceńska odnosi się tutaj do warstwowej konstrukcji klingi. Jej rdzeń stanowi M390, a charakterystyczny wzór na bokach tworzą pozostałe warstwy.
4. Wycinanie i kształtowanie kling
Gotowy materiał warstwowy jest przewożony do naszej fabryki w Yangjiang. Na miejscu wycina się z niego poszczególne klingi i nadaje im wstępny kształt.
Przed końcowym szlifowaniem i montażem rękojeści przeprowadza się obróbkę cieplną. Na tym etapie w proces produkcji ponownie włącza się Böhler.
5. Hartowanie, chłodzenie podzerowe i trzykrotne odpuszczanie w Böhler
Wstępnie ukształtowane klingi Li X04 wysyłamy do obróbki cieplnej do chińskiej spółki zależnej Böhler. Böhler odpowiada więc nie tylko za dostawę stali wyjściowej, lecz także za jej późniejsze hartowanie i odpuszczanie.
Obróbka cieplna obejmuje hartowanie, chłodzenie podzerowe oraz trzykrotne odpuszczanie. Poszczególne etapy następują po sobie, a każdy z nich pełni inną funkcję.
Hartowanie prowadzi do powstania twardej struktury niezbędnej do uzyskania odpowiednich właściwości krawędzi tnącej. Chłodzenie podzerowe wspomaga przemianę austenitu szczątkowego, czyli części struktury, która może pozostać w stali po hartowaniu. Późniejsze odpuszczanie modyfikuje właściwości zahartowanej stali i pomaga uzyskać pożądane połączenie twardości z odpornością na pękanie i wykruszanie.
Nie wystarczy więc zahartować stali do możliwie najwyższej twardości. Zastosowany proces wpływa również na inne właściwości materiału, w tym odporność na korozję i zużycie.
6. Powrót do XinZuo i wykończenie noża
Klingi po obróbce cieplnej wracają do naszej fabryki w Yangjiang. Następnie przechodzą końcowe szlifowanie i ostrzenie, montaż rękojeści oraz końcowy montaż i wykończenie noży.
Podczas produkcji stal M390 przechodzi więc drogę od materiału zmiękczonego przez wyżarzanie, przez rdzeń klingi warstwowej, aż po zahartowaną i naostrzoną krawędź tnącą.
Co to oznacza w praktyce?
Główną zaletą stali M390 jest bardzo wysoka odporność na zużycie w połączeniu z dobrą odpornością na korozję. W przypadku prawidłowo obrobionej klingi właściwości te sprzyjają dłuższemu zachowaniu ostrości podczas krojenia.
Sama liczba warstw damasceńskich nie określa trwałości ostrości. W przypadku Li X04 istotna jest zatem nie tylko konstrukcja 145-warstwowa, ale przede wszystkim rdzeń ze stali M390 i sposób jego obróbki cieplnej. Więcej informacji o wyglądzie gotowej serii, rękojeściach i dostępnych rodzajach noży znajdziesz w artykule Poznaj serię noży XinZuo Li X04.
W skrócie: pytania i odpowiedzi
Gdzie produkowana jest stal M390 do noży Li X04?
W Austrii, przez firmę Böhler. Do Chin trafia w stanie zmiękczonym przez wyżarzanie, bez hartowania.
Jak powstaje klinga 145-warstwowa?
W partnerskiej hucie w Chinach stal M390 łączy się z innymi gatunkami stali, tworząc materiał warstwowy. M390 stanowi rdzeń klingi, który z obu stron osłaniają po 72 warstwy innej stali.
Kto przeprowadza obróbkę cieplną kling Li X04?
Chińska spółka zależna Böhler. Klingi przechodzą tam hartowanie, chłodzenie podzerowe i trzykrotne odpuszczanie.
Gdzie produkowane i wykańczane są noże Li X04?
W naszej fabryce w Yangjiang. Klingi są tam wycinane i kształtowane, a po obróbce cieplnej następują szlifowanie, ostrzenie, montaż rękojeści i końcowe wykończenie noży.
Dokumentacja stali
Dysponujemy dokumentacją materiałową i dokumentami dotyczącymi stali oraz jej obróbki cieplnej. Jeśli chcesz zweryfikować konkretne dane, napisz do nas na adres info@xinzuo.pl, a chętnie udostępnimy Ci odpowiednie dokumenty.
