Ile czasu w ciągu życia spędzamy na przygotowywaniu posiłków?
Krojenie warzyw, oczyszczanie mięsa, siekanie ziół i przygotowywanie pozostałych składników. Każda z tych czynności z osobna zajmuje niewiele czasu, ale w kuchni powtarzamy je niemal każdego dnia. Jeśli zsumujemy czas poświęcany na wszystkie te zadania, okaże się, że przygotowywanie posiłków w ciągu kilku dekad może zająć ponad rok naszego życia w przeliczeniu na czas nieprzerwany.
W tym artykule przyjrzymy się danym z Europy, USA i Kanady oraz orientacyjnym przeliczeniom na lata życia. Dowiesz się również, co badania nad ostrością noży rzeczywiście wykazały, czego nie udało się w nich potwierdzić i dlaczego warto świadomie wybierać narzędzia, których najczęściej używasz w kuchni. Wszystkie źródła znajdziesz na końcu artykułu.
Badania mierzą czas poświęcony na gotowanie, a nie samo przebywanie w kuchni
Większość badań nie mierzy tego, ile czasu dana osoba fizycznie spędza w pomieszczeniu kuchennym. Zamiast tego analizuje konkretne czynności, takie jak przygotowywanie składników, gotowanie, serwowanie posiłków czy późniejsze sprzątanie.
Poszczególne badania nie stosują jednakowej definicji tych czynności. Eurostat uwzględniał przygotowywanie potraw i napojów, pieczenie, przygotowywanie przetworów, nakrywanie do stołu oraz serwowanie posiłków[1]. Amerykańskie badanie obejmuje szerszą kategorię, w tym sprzątanie[2], podczas gdy niektóre inne badania dotyczą wyłącznie samego przygotowywania potraw.
Nie istnieje więc jedna uniwersalna wartość. Można jednak określić, jakiego rzędu jest czas poświęcany na przygotowywanie posiłków.
Ile czasu pokazują dane z Europy?
W publikacji Eurostatu porównano dzienniczki budżetu czasu osób w wieku od 20 do 74 lat w dziesięciu krajach europejskich[1]. Podane wartości są średnią dla wszystkich badanych osób i wszystkich dni w roku, również tych, w których dana osoba nie gotowała. Przeliczenie na okres 55 lat przygotowała redakcja XinZuo; Eurostat go nie opublikował.
| Kraj | Przygotowywanie posiłków dziennie[1] | Przeliczenie na 55 lat* |
|---|---|---|
| Niemcy | 33 minuty | 1,26 roku |
| Norwegia | 36 minut | 1,38 roku |
| Szwecja | 38 minut | 1,45 roku |
| Finlandia | 39 minut | 1,49 roku |
| Belgia | 42 minuty | 1,60 roku |
| Francja | 43 minuty | 1,64 roku |
| Zjednoczone Królestwo | 43 minuty | 1,64 roku |
| Słowenia | 52 minuty | 1,99 roku |
| Węgry | 53 minuty | 2,02 roku |
| Estonia | 55 minut | 2,10 roku |
*Dane dotyczące czasu dziennego pochodzą z publikacji Eurostatu (osoby w wieku od 20 do 74 lat). Przeliczenie na 55 lat przygotowała redakcja XinZuo i ma ono charakter orientacyjny.
Europejskie wartości odpowiadają zatem około 1,3–2,1 roku nieprzerwanego czasu, w zależności od kraju. To poglądowe przeliczenie średnich dla całej badanej populacji, a nie dokładna wartość dla konkretnej osoby.
Co pokazują dane z USA?
Nowsze badanie przeanalizowało dane 231 657 dorosłych uczestników amerykańskiego badania American Time Use Survey z lat 2003–2023[2]. W 2023 roku 62% dorosłych odnotowało przygotowywanie posiłków w przeciętnym dniu. Osoby, które tego dnia przygotowywały jedzenie, poświęcały na te czynności średnio 62 minuty[2].
Amerykańska kategoria obejmowała przygotowywanie i podawanie posiłków oraz późniejsze sprzątanie, ale nie planowanie jadłospisu ani zakupy spożywcze. Ponadto badanie rejestrowało tylko główną wykonywaną czynność, dlatego gotowanie połączone z inną aktywnością mogło nie zostać uwzględnione[2].
Po uwzględnieniu odsetka osób przygotowujących jedzenie i czasu poświęcanego na te czynności otrzymujemy średnią dla całej populacji wynoszącą około 38 minut dziennie. Jeśli taki poziom utrzymywałby się przez 55 lat, oznaczałoby to około 1,47 roku nieprzerwanego czasu. Jest to przeliczenie redakcyjne, a nie wniosek autorów badania.
Jak wygląda sytuacja w Kanadzie?
W kanadyjskim badaniu wykorzystano dzienniczki czasu z badania Statistics Canada z lat 2015–2016[3]. Analizą objęto 11 254 osoby dorosłe w wieku od 25 do 64 lat, a średni czas przygotowywania posiłków wynosił około 48 minut dziennie[3].
Przy założeniu utrzymania tej samej średniej przez 40 lat, od 25. do 64. roku życia, otrzymujemy około 1,33 roku nieprzerwanego czasu. Również ta wartość jest naszym przeliczeniem, a nie stwierdzeniem autorów badania.
Dane z Wielkiej Brytanii pokazują różnice między gospodarstwami domowymi
Analiza brytyjskich dzienniczków czasu z 2005 roku obejmowała wspólną kategorię gotowania i zmywania naczyń. Jakikolwiek czas poświęcony na te czynności w badanym dniu odnotowało 85% kobiet i 60% mężczyzn. Mediana wyniosła 50 minut wśród kobiet i 10 minut wśród mężczyzn[4].
Wartości tych nie można bezpośrednio porównywać ze średnimi z badania amerykańskiego. Brytyjskie badanie wykorzystuje medianę, obejmuje zarówno gotowanie, jak i zmywanie naczyń, a ponadto opiera się na zapisie jednego dnia[4].
Dane nie określają ról w gospodarstwie domowym
Badania budżetu czasu opisują podział obowiązków domowych w określonym społeczeństwie i okresie. Nie rozstrzygają, kto powinien gotować ani kto lepiej radzi sobie w kuchni.
Wyniki zmieniają się również z upływem czasu. W USA w latach 2003–2023 odsetek mężczyzn, którzy w przeciętnym dniu odnotowali przygotowywanie posiłków, wzrósł z 36% do 52%. Wśród kobiet zwiększył się z 69% do 72%[2].
W kontekście tego artykułu ważny jest inny wniosek: przygotowywanie posiłków to regularna czynność wykonywana przez dużą część populacji, która w ciągu życia zajmuje znaczną ilość czasu — niezależnie od tego, kto akurat gotuje.
Właśnie dlatego warto przyjrzeć się narzędziom, których używasz w kuchni najczęściej. Czynności wykonywane niemal codziennie przez dziesiątki lat powtarzają się tysiące razy, a drobne szczegóły, takie jak ostrość ostrza, wyważenie noża czy wygoda chwytu, również mają znaczenie. Naszym zdaniem dobry nóż kuchenny to jedna z pierwszych rzeczy, w które warto zainwestować, ponieważ ułatwia codzienną pracę w kuchni. Podczas większości czynności związanych z gotowaniem nie sposób obejść się bez krojenia składników.
Czy ostry nóż pozwala zaoszczędzić czas?
Dostępne badania dotyczące ostrości noży pochodzą w większości z profesjonalnych zakładów przetwórstwa mięsa[5][6]. Ich wyników nie można więc w pełni przenieść na codzienne krojenie w warunkach domowych. W profesjonalnych zakładach wpływ noża ma większe znaczenie ze względu na dłuższy czas przygotowywania i krojenia, ale w pewnym stopniu dotyczy to również gospodarstw domowych, w których na te czynności przeznacza się mniej czasu.
Badanie z udziałem piętnastu profesjonalnych pracowników wykazało, że ostrzejsze noże używane do obróbki mięsa wymagały mniejszej siły chwytu i generowały mniejsze momenty siły podczas cięcia niż noże tępe. Ostrość wpływała również na czas wykonywania niektórych czynności związanych z cięciem[5].
Przegląd systematyczny badań nad pomiarami sił podczas cięcia z użyciem oprzyrządowanych noży wskazuje, że wraz ze stopniowym tępieniem ostrza rosną siły potrzebne do wykonania cięcia. Autorzy zwracają jednak uwagę na różnice w metodologii oraz ograniczoną jakość części analizowanych badań[6].
Co możemy więc uczciwie stwierdzić?
Dostępne dane potwierdzają, że ostrość ostrza wpływa na siłę potrzebną do krojenia w warunkach profesjonalnych[5][6]. Nie uzasadniają jednak uniwersalnej obietnicy, że dobry nóż kuchenny pozwoli każdemu zaoszczędzić określoną liczbę minut lub lat.
Nasza rekomendacja: skoro przygotowywanie posiłków towarzyszy nam przez tyle lat, warto mieć narzędzie, które dobrze leży w dłoni, pozwala precyzyjnie kroić i można je ponownie skutecznie naostrzyć. Taki nóż nie musi sprawić, że będziesz gotować szybciej, ale może ograniczyć wysiłek potrzebny przy każdym cięciu i sprawić, że codzienne przygotowywanie posiłków będzie przyjemniejsze i mniej męczące.
Codzienne minuty sumują się
Przy średniej wynoszącej 40 minut dziennie człowiek poświęca na przygotowywanie posiłków około 243 godzin rocznie. W ciągu 55 lat daje to około 13 383 godzin, czyli mniej więcej 1,53 roku nieprzerwanego czasu.
To wyliczenie nie oznacza, że dobry nóż pozwoli zaoszczędzić cały ten czas. Pokazuje jednak, ile godzin życia poświęcamy na przygotowywanie posiłków i jaką część tego czasu spędzamy z nożem w ręku. Jeśli mówimy o jednym lub dwóch latach, warto zadbać o to, by pracować narzędziem, które ułatwia codzienne zadania, zamiast je utrudniać.
Najczęściej zadawane pytania
Ile lat życia spędzamy na przygotowywaniu posiłków?
Nie istnieje jedna wartość odpowiednia dla wszystkich. Przeliczenie europejskich średnich dziennych na okres od 20. do 74. roku życia odpowiada około 1,3–2,1 roku nieprzerwanego czasu, w zależności od kraju i przyjętej definicji przygotowywania posiłków.
Czy badania obejmują wyłącznie gotowanie?
Nie zawsze. Niektóre uwzględniają również przygotowywanie napojów, nakrywanie do stołu, serwowanie posiłków lub późniejsze sprzątanie. Dlatego przy interpretacji każdego wyniku należy sprawdzić metodologię danego źródła.
Czy ostry nóż pozwala zaoszczędzić czas?
Badania przeprowadzone w profesjonalnych zakładach wskazują, że ostrzejsze noże wymagają mniejszej siły, a w niektórych zadaniach pozwalają również skrócić czas cięcia. Nie przeprowadzono jednak porównywalnych badań o podobnej jakości dotyczących gospodarstw domowych. Można ostrożnie odnieść część wyników z profesjonalnych zakładów do warunków domowych, ponieważ zasady krojenia pozostają podobne, choć w profesjonalnym środowisku nóż jest używany znacznie dłużej.
Dlaczego warto zainwestować w dobry nóż?
Przygotowywanie posiłków zajmuje znaczną część naszego życia, a nóż należy do narzędzi używanych w kuchni najczęściej. Badania z profesjonalnych zakładów wskazują, że ostrzejsze ostrze zmniejsza siłę potrzebną do cięcia. Naszym zdaniem warto więc mieć nóż, który dobrze leży w dłoni, pozwala precyzyjnie kroić i można go regularnie ostrzyć.
Wykorzystane źródła
[1] European Commission, Eurostat, How Europeans Spend Their Time: Everyday Life of Women and Men, 2004. Przeliczenia na lata życia przygotowała redakcja XinZuo. Dane pochodzą z lat 1998–2002.
[2] Ewoldt L., Ng S. W., Popkin B. M., Taillie L. S., Trends in Home Cooking among United States Adults from 2003 to 2023: Analysis of American Time Use Survey Food Preparation, Current Developments in Nutrition, 2025, 9(9), 107529. Licencja CC BY 4.0. Dane zostały przeliczone przez redakcję.
[3] Widener M. J. i in., An Exploration of How Meal Preparation Activities Relate to Self-Rated Time Pressure, Stress, and Health in Canada: A Time Use Approach, SSM – Population Health, 2021. Licencja CC BY 4.0. Dane zostały przeliczone przez redakcję.
[4] Adams J., White M., Prevalence and Socio-Demographic Correlates of Time Spent Cooking by Adults in the 2005 UK Time Use Survey, Appetite, 2015.
[5] McGorry R. W., Dowd P. C., Dempsey P. G., Cutting Moments and Grip Forces in Meat Cutting Operations and the Effect of Knife Sharpness, Applied Ergonomics, 2003, 34(4), 375–382.
[6] Tirloni S. F. i in., Cutting force measurement: Hand tool instrumentation used in slaughterhouses – a systematic review, 2021.